Site Network: Home | Zo Celebs | Pu Zo | About



A sakmin Lamka ‘Khopi’

I kisaktheihpih mahmah uh leh a sakmin i lohchimlouh uh Lamka khopi; gam khangtou lellel India a state tuantualpen leh golhgukna a hatnapente lak a khat Manipur ah district headquarter khat a hisam hi. Manipur a district headquarter dangte a tuantual mahmah ziak uh hia, ahihkeileh, Lamka a changkan ziak hia, Manipur a di’n state capital Imphal zom in khopi lianpen nihna ahi laizommah hi. State tuantual leh golhgukna a hat mahmahna a state capital zom a khopi lianpen nihna!? Kisaktheihpihhuai mahmah.

Lamka ‘khopi’ a hihna tak i et nawn chiang in, tunitan in kingakna taak electric meivak i nei naikei uhi. Inverter a battery gentaklouh a chang in mobile phone battery charging-na khop leng hun tamtak a electric pailou ahi. Electric a pai sunsun chiang in leng kholai (Tedim Road dung saulou chauh le hisim mai) lamlian dung a streetlight-te leng haa bal mah bang in a lak lak ah vak tektok ua, a zuun ding lam a kisaipihte’n phawk nawn hetlou uh a bang hi. Transformer khat a kangsia a lah, a hon bawlsak uh ngakzoh ding vual ahihlouh ziak in a zangkha mipite’n sum kithohkhawm a bawlsak a ngai maimah sek hi. I theihchiatsa uh himahleh, kingakna tham ching mahmahlou ahihdan mimal a generator service bang leng om i hihna uah chiang mahmah ahi. Khominthang a power sub-station thak ah lametna lianpi om mahleh, ‘bangtan a hong hoih tuanna diam maw…’ chihna lungsim pen tuchiang in dik mahmah leh a kilawmta ahi. Hiai ahi Lamka ‘KHOPI’..

Tuinek toh kisai a Lamka mipite kingakna lianpen ahihleh Koite lui apat tui kizawl pen leh Lanva lui apat Bungmual tuizempi a tui kizawllut pen ahi i chithei naikei ua, Tuitha lui apat kizawl ding pen bang tuh a min loh phak leng hi nailou ahihman in, tunitanpha in leng tuikul tui mah a kinga ngen i hi tangpi uhi. Hinna nei khempeuh a ding leng hithou mahleh, a diak in mihingte a di’n tui khenkhiakna ding, tui sik-le-tang a zat ding khovel ah thil dang bangmah a omkei hi. Mai phiatna ding tui a omkei a munphiah in mai ka phiat mai ding bel i chi thei maitheina ua, himahleh, tui dawn ding a omkei a ann ka ne mai ding chi thei i om uh a gintakhuaikei hi. Hichituk a mihingte a dia thil poimoh, a thakhengtu ding dan omlou himahleh tunitan in kingakna tham tuinek kiningching i nei naikei uhi. Rickshaw-pu hunkhop in sum muhna a neihloh ua a hoih ahimai i chihtheih leh thutuam, huchilou in bel, i dinmun uh hichi lel ahi. Hiai ahi Lamka ‘KHOPI’

I district pumpi ua a zattheih hamham sorkar’ damdawi inn i neih sunsun uh, CCpur Distict Hospital lah, a gen gen leng chimtakhuai khop in deihthusam a batna ding gamla mahmah lai a, a lungtunhuai kei mahmah hi. I lamlian leh lampite uh leng deihthusam tung mahmahlou, postal service lah ginalou (interview call letter a kikhel nung a mu leng hunkhop omta), internet service leng hoihtaktak tuanlou, mobile service leng buai deuh gige, banking service lam lah UBI toh SBI branch khat tuak chauh om, oil pump leng a kidaihlouh luat ziak a ‘black’ a thautui zuak tam petmah, ann huanna ding LPG lah kiningching chih om ngeilou, dan leh thupiak enkaitute lah…vang mahmah uh chimai ni. Govt. deptt. teng leng a vek phial ua a muihlou chauh ngen hi zomah. Simtute lak ah a hoihlam gen ding thei tamtak i om tham ding ua, himahleh, tua i gente behlapna ding thei tamzaw himhim di’n a gintakhuai hi. Vangtahhuaitak in, hiai ahi Lamka ‘KHOPI’.

Hichibang lel i dinmun uh kisaktheihpihhuai mahmah! ‘Singtang’ i chihte uh toh a kikhiakna neulo mahmah ahihman in ‘khopi’ kichih ding leng a diktak in kisuanlahhuai ahi. Manipur a dia khopi nihna i hihkhak zenzen uh leng Lamka a changkan ziak hilou in district headquarter dangte a tualtual ziak uh ahizaw a, election a a nihna a pang toh kibang ihi uhi. Alehlam ah, a kikhel bangmah a omkei a, deihtelna zang thei lai i hihman un, ‘khopi’ (town) kichih tawpsan a ‘singtang khua’ dan a om vet ding hia, ahihkeileh, kisuanlahna ding om hetlou a ‘khopi’ mah kichih theihna dia panlak ding chih tel ding ahimai ahi. Amasapen i telzawk ua leh bel haksatna ding bangmah a omkei dia, ‘singtang khua’ di’n changkang mahmah i hiding uhi. Kisuanlahna ding om hetlou a khopi mah kichihtheih i ut ding ua leh bel nasatak a panlak a ngai dia, lungkimlouhna ding leng a tam mahmah ding hi. Himahleh, i panlakna ziak in bel khantouhna lam i manoh himhim ding uhi.

Source: http://zogam.com/index.php?option=com_content&task=view&id=5487&ac=0&Itemid=2

Reblog this post [with Zemanta]

Posted by ZOLENGTHE 12:23 PM 0 comments Links to this post  



LAMKA KHAWPI PATHIAN IN A DOMKANG Kum 1947-2008 (kum 61 sung)

- Hualthang

Adunglam simlam(South) ah Mata khua tan, mallam(North) ah Khawmawi tan, suahlam(East) ah Saikot tan hi a, tumlam(West) ah Pearsonmun leh Tuinom tan hita a; Zomite khawpi(city) chih hita mailou maw !Tulai Lamka khawpi dinmun et in a khantouhdan akipan mai in leng khawpi minthang khat suakta hilou hiam ? Ahun thu ngaihtuah in leng kum 60 chingta chihtheih din om hi. Bangziak a hichi lawmlawma khangtou hiam chih katheih dan bangin gen zek ka ut hi.

Kum 1947 December kha bul lamin Lamka ah ka zin hi. Hiangtam Lamka(Lamka tung) ah Pu Phungkhawthang Hausapu in a na om a, huai hun ah leng inn bangzah hiamtak a om hi. Huchi bangmah in Lamka nuai(Zenhang Lamka) ah Pu Zenhang Valte hausapu in om a, huai ah leng inn bangzah hiam mah om in hausa 2te Lamka ah ana teng tuak uhi.

Hiai laiin Lamka tungah Pu Kamzaneng(L) inn-mun tak ah Paite Company dawrkai in ana awm ua, tu a Pu Dr. H Chhawnvung inn munah Pu Khupzam (L) dawr neiin ana awmta a, Pu Khupzam inntung ahihleh Petrol tinpi phelkhap gatkhawm alkatra rong nawih ahi a, Paite Company ahihleh atung Bi ahi a, akim leh kianga te’n a dawr sek ua, Pathian ni’n chu mi leng a lun thamsim uh hi. Ken leng huai nungteng kum tawp sikul khol tengin ka pha gige tamai hi.

1. Lamka khawpi sumdawnna(business & commercial centre) mun poimawh tak hongsuak pahmai a, mi lah pung hulhul mai Mizogam, Manipur leh Burma a pang banga leng kinaihkhom huthut mai. Sorkar lam inlah khawpi mun poimawh bawlpah mai. Mipi akitam deuhdeuh chiangin mipi chaklak samkhai zawk nanga niteng Bazar bawlkhiak kiphamawh ahihman a Zenhang Bazar hong piang kheta. Tuni tanin Bazar lun mahmah suak zoulai hi.

2. Tedim khawpi leng sumdawnna khat ahong piankhiak tak in van chiteng, tamtak Tedim pan nawnta zungzung in sumdong mite adia rangkachak khongkhak hon ahong hihnawn takin mihausate aza atel in Lamka-Tedim kawmtuahta zungzung mai, mihausa tamkhop hong pot ua, building thupi leh hoih taktak hong dingta zungzung mai hi. Huai hauhsakna in a gahsuah chu, khawpi laizang ah New Bazar hong dingkhethak nawnta a, khawpi sung lah za hiaihiai hi. Tu dinmun ah chu Lamka khawpi kichi Thingkangphai apan in Tuibuang tan hita mai eive.

3.Athumna din Moreh sumdawnna munpi khat hong suak hi. Tedim sumdawnna hong bei hiaihiai a, tutakin a min mai hita. Moreh lam ahihleh lian hiaihiai in mihausate adia sumdonna lian khoih theihna motor-a puak zungzung theihna, mihaute gamtat zung zung theihna kong kihong thak a suak hi.

4.Alina din Lamka leh Aizawl khawpi baihlam taka Guite Road tawna kizomta hiven. Motor zanga khualzin gamvak kikawmtuah zungzung ding, sumdawnna zazawsem a hong khang hulhul ding mi tamtakin hauhsak lawh ding uhi.
5.Hiai tengteng pian theihna hi Pathian ziak ahi. Pathian in a mi zatte, mun tuamtuam a piangin kha mite phonghalhtu ding ahon sawlkhom a :-Pute C.V. John, Zadawl, Lalhmingliana, Pastor Kamhau, Job Thangno, Rev. Chungthang leh etc. Hiai tengteng bakah tualsung Pathian mizat tamtak tawh mipite Pathian in ahon domkang hilou maw ?

6. Huaibanah i misiam, laisiamte’n thu leh la in mipite ahon domkang ua, huaiziakin Lamka khawpi nasa takin ahon domkang uh hilou maw?

I thu nunung ding in hiaitan a Topa’n hondopkang nungin i maban ah leng thil thupitak ahon musak hilou hiam ? Hill University, Railway Station leh Lenna tukna(airport) leh adangdang i poimawhte sorkar van zata nei in Pathian in ei phutawk thilthupi i ngak lai hi lou maw? Pathian in i makai zel henla, Lamka khopi masawn leh khangtou kawmin dam sawt hen.

Source:
Manipur Express

Posted by ZOLENGTHE 2:50 AM 0 comments Links to this post  

ZOGAM DIARY

Recent Comments